Gấp rút hoàn thiện nghị định về Khu Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao

Ngày 27/1, tại TP.HCM, Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức hội thảo lấy ý kiến xây dựng Nghị định quy định về Khu Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Nghị định phải đáp ứng tầm nhìn dài hạn 10-20 năm, hướng tới mục tiêu đến 2045

Luật Công nghệ cao (sửa đổi) đã được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy xây dựng thể chế phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó, Điều 24 quy định về Khu Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và giao Chính phủ ban hành quy định chi tiết để triển khai.

Thực hiện nhiệm vụ này, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng dự thảo nghị định về Khu Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, với mốc thời hạn trình Chính phủ vào tháng 4/2026.

Theo TS Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), việc đưa nội dung về Khu Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (gọi tắt là Khu – PV) trong Luật thể hiện sự quan tâm rất lớn của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan. Không chỉ dựa trên thực tiễn trong nước, quá trình xây dựng chính sách còn tham khảo sâu kinh nghiệm quốc tế.

Theo ông Long, nghị định này phải bám sát định hướng lớn về đẩy mạnh khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để phục vụ phát triển kinh tế, trong đó vai trò của nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là rất quan trọng, cần thiết và cấp bách.

Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ cho biết, các quy định trong nghị định cần phù hợp chủ trương, chính sách và pháp luật; đúng tinh thần Luật Công nghệ cao và các luật liên quan. Đồng thời, tạo điều kiện tối đa cho nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao, thí điểm các kết quả khoa học công nghệ phục vụ sản xuất nông nghiệp và môi trường. Đặc biệt, nghị định phải đáp ứng tầm nhìn dài hạn 10-20 năm, hướng tới mục tiêu đến 2045, khi Việt Nam trở thành nước công nghiệp; trong đó nông nghiệp phải tiến tới nông nghiệp thông minh, nông nghiệp công nghệ cao.

Nghị định này được kỳ vọng sẽ hình thành “không gian” để nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá ở quy mô nhỏ, trước khi tổng kết và nhân rộng ra sản xuất đại trà. Đồng thời, sẽ khắc phục các điểm nghẽn về thể chế đã tồn tại thời gian dài.

Ông Long cho biết, giai đoạn trước còn nhiều bất cập từ cơ chế, chính sách cũ. Vì vậy, các quy định trong dự thảo cần đầy đủ, thống nhất và xuyên suốt, bảo đảm triển khai hiệu quả Luật Công nghệ cao và quản lý, vận hành khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong thời gian tới. Đồng thời, cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ số, công nghệ thông minh vào quản lý theo hướng khoa học, hiện đại, thay cho tư duy hành chính truyền thống. 

Tháo gỡ nhiều điểm nghẽn

Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Văn Hưng, Trưởng Ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao tỉnh Phú Yên nêu ba nhóm vướng mắc lớn cần tháo gỡ từ thực tiễn triển khai.

Đó là, vấn đề pháp lý và mô hình tổ chức. Hiện nay, có địa phương Ban Quản lý là đơn vị hành chính, có nơi lại là đơn vị sự nghiệp. Trong khi đó, các khu công nghiệp đều được tổ chức theo mô hình quản lý hành chính, có thẩm quyền rõ ràng. Sự thiếu thống nhất này khiến các khu nông nghiệp công nghệ cao thiếu tính chủ động, nhiều công việc phải trình qua nhiều cấp, nhiều đơn vị, kéo dài thời gian xử lý.

Thứ hai là vướng mắc trong thu hút và quản lý đầu tư. Do Ban Quản lý hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp, nên gặp nhiều hạn chế trong kêu gọi nhà đầu tư, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án và hiệu quả hoạt động của khu.

Thứ ba là khó khăn trong nghiên cứu khoa học, ươm tạo doanh nghiệp và chuyển giao công nghệ. Mặc dù có kinh phí nghiên cứu, nhưng Ban Quản lý không được tổ chức nghiệm thu nhiệm vụ theo cơ chế đặt hàng, mà chỉ dừng ở nghiệm thu cơ sở; các khâu nghiệm thu chính thức vẫn phải do cơ quan quản lý nhà nước thực hiện, làm giảm tính linh hoạt và hiệu quả.

Theo ông Cao Quang Hưng, dự thảo Nghị định gồm 7 chương, 39 điều, cơ bản bao quát đầy đủ các nội dung cần thiết và bước đầu tháo gỡ được nhiều vướng mắc về hành lang pháp lý. Đáng chú ý, dự thảo quy định Ban Quản lý Khu nông nghiệp công nghệ cao là cơ quan quản lý hành chính trực thuộc UBND tỉnh, qua đó tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để các địa phương chủ động tổ chức, vận hành và thu hút đầu tư trong thời gian tới.

Là một trong những địa phương thành lập Khu Nông nghiệp Công nghệ cao sớm nhất và là đầu tiên của cả nước, ông Phạm Đình Dũng, Trưởng Ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP.HCM kiến nghị tăng cường phân cấp, phân quyền, giao thẩm quyền rõ ràng cho chính quyền thành phố và Ban Quản lý để rút ngắn thời gian xử lý thủ tục. Việc này nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong đầu tư, giao đất, thu hồi đất, xử lý vi phạm của nhà đầu tư, đồng thời làm rõ tiêu chí lựa chọn dự án, nhất là tiêu chí về khoa học – công nghệ trong đầu tư vào Khu nông nghiệp công nghệ cao.

Theo ông Dũng, dự thảo Nghị định là cơ hội mở ra hành lang pháp lý thông thoáng cho việc thành lập, phát triển các khu nông nghiệp công nghệ cao, không chỉ với TP.HCM mà còn trên phạm vi cả nước. Nghị định được kỳ vọng sẽ tạo cơ chế thu hút mạnh mẽ nhà đầu tư trong và ngoài nước. Đồng thời, thúc đẩy chuyển giao, lan tỏa các thành tựu khoa học – công nghệ từ khu nông nghiệp công nghệ cao ra các vùng sản xuất và địa phương khác.

Ông Phạm Đình Dũng cho rằng, khi Nghị định được ban hành, sẽ đạt được nhiều mục tiêu quan trọng như hoàn thiện thể chế quản lý, trao quyền rõ ràng cho địa phương và Ban Quản lý; tăng sức hút dòng vốn đầu tư; nâng cao hiệu quả quản lý, xử lý dự án; đồng thời tăng cường liên kết giữa các khu nông nghiệp công nghệ cao trong cả nước.

Qua đó, hình thành các trung tâm nghiên cứu, phát triển sản phẩm nông nghiệp chủ lực, mô hình sản xuất tiên tiến, đủ khả năng nhân rộng ra các vùng sản xuất, nâng cao giá trị nông sản, đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và xuất khẩu.

Trưởng Ban Quản lý Khu Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Bạc Liêu Phạm Hoàng Minh cho biết, các quy định hiện hành chủ yếu áp dụng cho khu công nghệ cao, chưa có quy định rõ đối với khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, khiến việc giao đất, cho thuê đất tại Bạc Liêu gặp khó khăn. Từ năm 2020 đến nay, địa phương chưa thể giao đất, chấp thuận chủ trương đầu tư cho các doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư vào Khu.

Ông Phạm Hoàng Minh cho rằng, cần làm rõ quy định về quản lý đầu tư. Nếu muốn giao chức năng đăng ký đầu tư cho Khu, cần điều chỉnh lại quyết định thành lập, xác định rõ vị trí pháp lý của Khu. Các quy định trong Nghị định phải bám sát Luật Đất đai, làm rõ thẩm quyền giao đất, cho thuê đất của UBND cấp tỉnh, tránh chồng chéo, mâu thuẫn trong quá trình thực hiện. Đồng thời, các điều khoản liên quan cần viện dẫn cụ thể căn cứ pháp lý để địa phương dễ áp dụng.

Về cơ cấu tổ chức của Ban Quản lý, ông Minh nêu thực tế tại Bạc Liêu, từ khi thành lập đến nay, Ban Quản lý chưa được tổ chức thành các phòng chuyên môn như các cơ quan khác, gây khó khăn trong phân công nhiệm vụ và triển khai công việc. Ông Minh đề nghị, dự thảo Nghị định có quy định rõ hơn về cơ cấu tổ chức bên trong của Ban Quản lý. Đồng thời, nên đưa nội dung về chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của Ban Quản lý lên các chương đầu, làm cơ sở pháp lý trước khi quy định các chính sách, hoạt động và nội dung quản lý nhà nước, nhằm bảo đảm tính logic và thuận lợi trong quá trình áp dụng.

Tại hội nghị, đại diện các Cục, Vụ, Ban Quản lý, đơn vị liên quan cũng đã có ý kiến góp ý xác đáng để hoàn thiện dự thảo nghị định. 

TS Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học, Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) khẳng định, Bộ sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý, những nội dung phù hợp sẽ được chỉnh sửa ngay trong dự thảo; các vấn đề còn ý kiến khác nhau sẽ được tổng hợp, giải trình rõ trong hồ sơ trình Chính phủ.

Để quá trình góp ý đạt chất lượng, TS Nguyễn Văn Long đề nghị các đại biểu, đặc biệt là Khu Nông nghiệp Công nghệ cao cần thảo luận nội bộ, tham vấn thêm ý kiến từ các sở, ngành liên quan như xây dựng, công thương, tài nguyên – môi trường… để góp ý bằng văn bản chậm nhất đến cuối tuần. Từ đó, Bộ sẽ sớm hoàn thiện dự thảo, trình cấp có thẩm quyền xem xét, nhằm tránh chồng chéo trong quản lý, bảo đảm tính khả thi khi Nghị quyết đưa vào thực tiễn triển khai ở địa phương.