Phục hồi kinh tế, xã hội – vấn đề cấp bách

Bảo đảm vừa kiểm soát hiệu quả đại dịch, hạn chế lây lan trong cộng đồng, vừa khôi phục, phát triển kinh tế – xã hội và cải thiện nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân; nhanh chóng đưa cả nước chuyển sang trạng thái bình thường mới; bảo vệ tối đa sức khỏe, tính mạng của người dân. Đó là chỉ đạo xuyên suốt trong kỳ họp bất thường Quốc hội khóa XV mới đây của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ.

Diễn đàn Kinh tế Việt Nam năm 2021 “Phục hồi và phát triển bền vững” thu hút sự quan tâm lớn của xã hội, doanh nghiệp, kiều bào ở nước ngoài

Tính từ đầu năm 2020 cho đến nay, đại dịch COVID-19 đã và đang có những ảnh hưởng hết sức nghiêm trọng đến tất cả các khía cạnh của đời sống kinh tế – xã hội của tất cả các quốc gia trên thế giới theo những cách thức mà chúng ta chưa từng biết đến, chưa từng có tiền lệ.

Ở Việt Nam, tác động của đại dịch từ đầu năm 2021 đến nay đối với nền kinh tế ngày càng trở nên nặng nề hơn, đặc biệt là từ sau đợt dịch lần thứ 4. Chính phủ Việt Nam đã ban hành và thực thi rất nhiều chính sách từ phòng – chống dịch cho đến tài khóa, tiền tệ và an sinh xã hội, nhằm kiểm soát dịch bệnh, giảm thiểu các tác động tiêu cực, hỗ trợ người dân, người lao động và các doanh nghiệp cũng như phục hồi nền kinh tế về trạng thái bình thường mới.

Trong các chính sách ứng phó và hồi phục kinh tế, chính sách tài khóa đóng một vai trò hết sức quan trọng. Đây là chính sách được đánh giá là khá đầy đủ, kịp thời và mục tiêu đặt ra rất rõ ràng, phù hợp. Tuy nhiên, hiệu quả thực thi của các chính sách này trong thời gian qua còn thấp, không thống nhất giữa các địa phương và thực tiễn tiếp cận chính sách còn rất hạn chế. Bên cạnh đó, dư địa ngân sách hiện nay là khá hạn chế để có thể thực hiện quá nhiều gói chính sách với quá nhiều đối tượng, nội dung hỗ trợ.

Vì vậy, giai đoạn 2022 – 2025, cần tiếp tục thực hiện nguyên tắc điều hành chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt trong ứng biến về ngắn hạn nhưng tuân thủ các nguyên tắc cân đối ngân sách và kỷ luật tài chính về dài hạn. Cần có sự kết hợp tốt giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ trong hỗ trợ và phát triển các hoạt động kinh tế.

Tại kỳ họp bất thường lần thứ nhất, Quốc hội khóa XV đề ra một số nhiệm vụ, giải pháp quan trọng trong bối cảnh xuất hiện biến thể mới Omicron để bảo đảm vừa kiểm soát hiệu quả đại dịch, hạn chế lây lan trong cộng đồng, vừa khôi phục, phát triển kinh tế – xã hội và cải thiện nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân, nhanh chóng đưa cả nước chuyển sang trạng thái bình thường mới; bảo vệ tối đa sức khỏe, tính mạng của người dân; hạn chế đến mức thấp nhất các ca bệnh nặng, tử vong do COVID-19 và các nguyên nhân khác.

Chương trình Phục hồi – phát triển kinh tế được tập trung, nhằm bám sát chủ trương, định hướng của Đảng, trong đó bảo đảm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, các cân đối lớn, đáp ứng nhu cầu trước mắt và lâu dài, gắn kết chặt chẽ với các kế hoạch 5 năm, hằng năm đã được Quốc hội thông qua, Chương trình tổng thể phòng, chống dịch COVID-19; điều hành linh hoạt, phối hợp chặt chẽ, hài hòa, hiệu quả chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác.

Qua đó, hướng đến mục tiêu khôi phục nhanh chuỗi sản xuất, cung ứng, lao động, thúc đẩy các động lực tăng trưởng, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng bình quân 6,5-7%/năm giai đoạn 2021 – 2025, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn trong trung và dài hạn.

Dự kiến các giải pháp tài khóa với tổng quy mô là 291 nghìn tỷ đồng, gồm: Tăng bội chi để hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách Nhà nước (NSNN) là 240 nghìn tỷ đồng, bao gồm: Giảm thuế, phí, lệ phí là 64 nghìn tỷ đồng (chưa tính đến tác động tích cực của chương trình đến khả năng tăng thu NSNN); Chi trực tiếp từ NSNN là 176 nghìn tỷ đồng, chỉ sử dụng để chi đầu tư phát triển.

Giải pháp tiền tệ, tập trung điều hành đồng bộ, linh hoạt các công cụ chính sách tiền tệ để góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng, hỗ trợ tích cực cho phục hồi và phát triển kinh tế; chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiếp tục tiết giảm chi phí quản lý để phấn đấu giảm lãi suất cho vay tối thiểu 0,5-1% trong 2 năm. Đồng thời, tiếp tục cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ, miễn giảm lãi đối với khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19, có giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, người dân phù hợp, bảo đảm an toàn hoạt động hệ thống.

Phát biểu về nội dung này, đại biểu Quốc hội – Tiến sĩ Trịnh Thị Tú Anh phân tích: Có thể nói, về điều hành chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) và Ngân hàng Nhà nước trong giai đoạn đại dịch COVID-19 vừa qua có nhiều điểm tương đồng. Những tác động tích cực mà chính sách tiền tệ và Ngân hàng Trung ương được thực hiện thời gian qua đối với nền kinh tế của hai quốc gia cho thấy sự hiệu quả của chính sách này. Do đó, tôi đề xuất một số khuyến nghị về hoạt động điều hành chính sách tiền tệ nên được tiếp tục triển khai trên cơ sở phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác, để có thể khắc phục những tác động bất lợi mà dịch COVID-19 gây ra, hỗ trợ đà phục hồi kinh tế, nhằm đảm bảo thực hiện mục tiêu kép của Chính phủ là “vừa phòng, chống dịch, vừa đảm bảo phát triển kinh tế”. Do các yếu tố về lạm phát, thanh khoản, lợi tức trái phiếu vẫn đang khá thuận lợi, nên Ngân hàng Nhà nước có thể tiếp tục duy trì ổn định mặt bằng lãi suất phù hợp với cân đối vĩ mô, lạm phát, tạo điều kiện giảm chi phí vay vốn cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế. Mặt khác, cần tiếp tục vận dụng linh hoạt các công cụ chính sách tiền tệ, nhằm đảm bảo và duy trì thanh khoản hệ thống, đồng bộ các giải pháp tiền tệ, tín dụng, thanh khoản, góp phần ổn định thị trường và phục hồi tăng trưởng trước các tác động khó lường của đại dịch COVID-19.

Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng Trần Đình Văn tham gia góp ý, kiến nghị Chính phủ, Quốc hội: Điều kiện giảm thuế suất giá trị gia tăng đối với nhóm hàng hóa, dịch vụ đang áp dụng mức thuế suất 10% là thiếu chính xác, bởi vì nhiều ngành dịch vụ ngân hàng hiện nay không áp dụng mức 10%. Do đó, cân nhắc mở rộng phạm vi và tăng mức giảm, đặc biệt, giảm thuế giá trị gia tăng mạnh hơn cho ngành dịch vụ, mặt hàng thiết yếu. Bởi vì, làm được điều này, chúng ta vừa kích thích thị trường, vừa hỗ trợ cho cả cung – cầu, mang lại giá trị cho xã hội rất tốt. Hơn nữa, đây cũng là giải pháp dễ thực hiện hơn so với giải pháp khác. Bên cạnh đó, chính sách tài khóa cần xác định rõ đối tượng được ưu tiên vào thời điểm nhất định. Ở giai đoạn hiện tại, tập trung cho y tế và phát triển kết cấu hạ tầng là nhiệm vụ trọng tâm.

Những ý kiến góp ý tâm huyết, trách nhiệm, sát thực tiễn của Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng đều được Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổng hợp, ghi nhận và nghiên cứu đưa vào giải pháp phục hồi phát triển kinh tế – xã hội, vấn đề cấp bách trong thời điểm hiện nay.

HÀ NGUYỆT