Doanh nghiệp Nhật Bản tuân thủ nghĩa vụ kiểm kê khí nhà kính tại Việt Nam

Ngày 6/3, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Bộ Môi trường Nhật Bản đồng tổ chức cuộc họp kỹ thuật “Các quy định về Nghị định 119/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP) về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozone”, với sự phối hợp thực hiện từ Trung tâm Hợp tác Môi trường Hải ngoại Nhật Bản và Công ty Cổ phần Tư vấn Năng lượng và Môi trường (VNEEC).

Nghị định số 06/2022/NĐ-CP quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Văn bản cũng đặt nền móng cho hệ thống quản lý phát thải khí nhà kính tại Việt Nam, bao gồm kiểm kê khí nhà kính, thực hiện các biện pháp giảm phát thải và từng bước hình thành thị trường carbon trong nước.

Theo ông Lê Ngọc Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, Nghị định số 119/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định số 06/2022/NĐ-CP đã tiến thêm một bước hoàn thiện khung pháp lý về giảm phát thải khí nhà kính và chuẩn bị cho việc vận hành thị trường carbon tại Việt Nam trong giai đoạn tới. Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế phân bổ và quản lý hạn ngạch phát thải khí nhà kính, hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường các-bon. Nghị định mới cũng bổ sung quy định về thẩm định kết quả giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời, tăng cường tính công bằng, minh bạch, phù hợp với thông lệ quốc tế.

Cuộc họp là cơ hội để các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp trao đổi sâu hơn về các quy định kỹ thuật, đặc biệt là những nội dung có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp Nhật Bản đang đầu tư và hoạt động tại Việt Nam.

Nhấn mạnh quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa Việt Nam – Nhật Bản, ông Nomoto Takuya, Chuyên viên đàm phán cấp cao, Văn phòng Đàm phán về Biến đổi khí hậu thuộc Vụ Chiến lược quốc tế, Bộ Môi trường Nhật Bản cho biết: Hai nước có cùng cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và đang nỗ lực triển khai lộ trình cắt giảm phát thải khí nhà kính. Tại Đối thoại Bộ trưởng Nhật Bản – ASEAN về Môi trường và Biến đổi Khí hậu vào tháng 9 năm ngoái, các bên đã nhất trí thông qua Chương trình Chiến lược Nhật Bản – ASEAN về khí hậu và môi trường (SPACE).

Việt Nam cũng tham gia Sáng kiến Cộng đồng phát thải bằng 0 châu Á (AZEC) do Nhật Bản khởi xướng. Điểm nhấn của sáng kiến này là nâng cao năng lực cho các doanh nghiệp trong khu vực trong việc minh bạch lượng khí thải nhà kính trên toàn bộ chuỗi cung ứng, nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn xanh toàn cầu.

Hiện nay, các doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam cũng phải tuân thủ nghĩa vụ kiểm kê, báo cáo phát thải khí nhà kính và các yêu cầu liên quan về lập kế hoạch giảm phát thải theo quy định của pháp luật Việt Nam. Với quy trình sản xuất bài bản sẵn có, doanh nghiệp Nhật hoàn toàn đồng tình thực hiện nghĩa vụ này và sẽ phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý phía Việt Nam.

Danh mục lĩnh vực và cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính cập nhật năm 2024 có tổng cộng 157 doanh nghiệp Nhật Bản phải tuân thủ quy định báo cáo kiểm kê phát thải và xây dựng kế hoạch giảm phát thải. Trong đó, 1 cơ sở sản xuất thép và 1 cơ sở sản xuất xi măng nằm trong nhóm được phân bổ hạn ngạch thí điểm giai đoạn 2025-2026.

Theo ông Lương Quang Huy, Trưởng phòng Giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và Bảo vệ tầng ozone (Cục Biến đổi khí hậu), căn cứ vào khả năng thực hiện của các biện pháp giảm nhẹ theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng và Bộ Công Thương, doanh nghiệp sẽ báo cáo kiểm kê định kỳ cho năm 2026 gửi tới UBND cấp tỉnh trước ngày 31/3/2027. Các cơ sở có trong danh mục được phân bổ hạn ngạch có thể tham gia trao đổi hạn ngạch, tín chỉ carbon. Với các cơ sở có các biện pháp giảm nhẹ phát thải khí nhà kính phù hợp có thể tham gia tạo tín chỉ carbon và giao dịch trên thị trường.

Cơ sở cũng xây dựng kế hoạch giảm phát thải cho giai đoạn 2026 – 2030, và cập nhật hàng năm nếu có. Kế hoạch sẽ dựa trên tính chất, quy mô hoạt động, công suất, công nghệ hiện có và kế hoạch sản xuất, kinh doanh của cơ sở; kết quả kiểm kê và dự kiến mức phát thải trong kỳ kế hoạch.

Tại cuộc họp, các chuyên gia Việt Nam, Nhật Bản đã cung cấp thông tin về các cơ hội và nguồn lực hỗ trợ để doanh nghiệp triển khai hoạt động giảm phát thải và đầu tư bền vững; quy định và hướng dẫn triển khai liên quan đến báo cáo kiểm kê khí nhà kính, xây dựng kế hoạch giảm nhẹ, cùng các nội dung hỗ trợ kỹ thuật và nguồn lực cần thiết.

Việc chủ động đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam trong việc thực thi Nghị định 119/2025/NĐ-CP không chỉ khẳng định trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp Nhật Bản, mà còn tạo tiền đề cho những hợp tác sâu rộng hơn về công nghệ xanh và chuyển đổi số trong tương lai. Sự đồng thuận và phối hợp chặt chẽ này chính là minh chứng rõ nét cho mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, bền vững giữa Việt Nam và Nhật Bản hướng tới phát thải ròng bằng 0.